تبلیغات
پایگاه اطلاع رسانی تاریخ و تمدن پارسیان - شیخ بهایی
چهاردهم مرداد 90

شیخ بهایی

   نوشته شده توسط: محمد    نوع مطلب :مشاهیر ایران زمین ،افتخارات ایران زمین ،

" بهاء اﻟﺪﯾﻦ ﻋﺎﻣﻠﯽ" ﮐﻪ ﻧﺎﻣﺶ ﻣﺤﻤﺪﺑﻦ ﻋﺰاﻟﺪﯾﻦ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﻟﺼﻤﺪ ﺟﯿﻌﯽ ﻋﺎﻣﻠﯽ ﺣﺎرﺋﯽ ھﻤﺪاﻧﯽ‬‬ ‫ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ اﺳﺖ در ﻏﺮوب روز ﭘﻨﺠﺸﻨﺒﻪ ھﻔﺪھﻢ ذی ﺣﺠﻪ ﺳﺎل 953 ھﺠﺮی ﻗﻤﺮی ( 925 ش و1546 ﻣﯿﻼدی ) در شهر ﺑﻌﻠﺒﮏ ﻟﺒﻨﺎن ﻣﺘﻮﻟﺪ ﺷﺪ و ﺑﻌﺪھﺎ ﺳﺘﺎره ﺗﺎﺑﻨﺎک آﺳﻤﺎن ﻋﻠﻮم و رﯾﺎﺿﯽ و ﻧﺠﻮم و ادﺑﯿﺎت‬ ‫و ﻓﻘﻪ و مهندﺳﯽ ﮔﺮدﯾﺪ . ﻧﺒﻮغ ﺧﺎرق اﻟﻌﺎده اﯾﻦ ﻣﺮد ﺑﺠﺎﺋﯽ رﺳﯿﺪ ﮐﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﻄﺎﻟﺐ و ﮐﺎرھﺎی او از زﻣﺎن و‬ﻋﺼﺮ ﺧﻮدش ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﻣﺘﻌﺎرف ﺟﻠﻮ ﺑﻮد .

" آﺷﻨﺎﺋﯽ ﺑﺎ ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ "


‫" بهاء اﻟﺪﯾﻦ ﻋﺎﻣﻠﯽ" ﮐﻪ ﻧﺎﻣﺶ ﻣﺤﻤﺪﺑﻦ ﻋﺰاﻟﺪﯾﻦ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﻟﺼﻤﺪ ﺟﯿﻌﯽ ﻋﺎﻣﻠﯽ ﺣﺎرﺋﯽ ھﻤﺪاﻧﯽ‬‬ ‫ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ اﺳﺖ در ﻏﺮوب روز ﭘﻨﺠﺸﻨﺒﻪ ھﻔﺪھﻢ ذی ﺣﺠﻪ ﺳﺎل 953 ھﺠﺮی ﻗﻤﺮی ( 925 ش و1546 ﻣﯿﻼدی ) در شهر ﺑﻌﻠﺒﮏ ﻟﺒﻨﺎن ﻣﺘﻮﻟﺪ ﺷﺪ و ﺑﻌﺪھﺎ ﺳﺘﺎره ﺗﺎﺑﻨﺎک آﺳﻤﺎن ﻋﻠﻮم و رﯾﺎﺿﯽ و ﻧﺠﻮم و ادﺑﯿﺎت‬ ‫و ﻓﻘﻪ و مهندﺳﯽ ﮔﺮدﯾﺪ . ﻧﺒﻮغ ﺧﺎرق اﻟﻌﺎده اﯾﻦ ﻣﺮد ﺑﺠﺎﺋﯽ رﺳﯿﺪ ﮐﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﻄﺎﻟﺐ و ﮐﺎرھﺎی او از زﻣﺎن و‬ﻋﺼﺮ ﺧﻮدش ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﻣﺘﻌﺎرف ﺟﻠﻮ ﺑﻮد . اﺟﺪاد بهاء اﻟﺪﯾﻦ از اھﺎﻟﯽ ﺟﯿﺎع در ﻧﺎﺣﯿﻪ ای ﺑﯿﻦ ﺷﺎم و ﺳﻮرﯾﻪ‬ ‫ﻣﯿﺰﯾﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﺻﻞ و ﻧﺴﺐ آنها ھﻤﺪاﻧﯽ ﺑﻮده و از ﺷﯿﻌﯿﺎن ﻣﺘﻌﺼﺐ و ﺑﻪ ﻣﻮﻻی ﻣﺘﻘﯿﺎن و آل ﻋﻠﯽ (ع ) ‫دﻟﺒﺴﺘﮕﯽ ﺑﺎﻃﻨﯽ داﺷﺘﻨﺪ. ﭼﻮن در آن ﺰﻣﺎن ﺣﺎﮐﻢ ﻋﺜﻤﺎﻧﯽ شهر ﺑﻌﻠﺒﮏ ﺑﺎ ﺷﯿﻌﯿﺎن ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎری ﻧﻤﯿﮑﺮد و ﺑﻪ‬ ‫ﻋﻨﺎوﯾﻦ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ آنها ﺳﺨﺘﮕﯿﺮی ﻣﯿﻨﻤﻮد , ﻧﺎﭼﺎر ﺷﯿﻌﯿﺎن ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺟﺒﻞ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺎﺗﻔﺎق ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺑﻪ مهاﺟﺮت ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ و‬‫ﺑﻪ ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻃﺮاف ﻣﺴﺎﻓﺮت ﮐﺮدﻧﺪ.‬‬‬‬

مهاﺟﺮت ﺑﻪ اﯾﺮان
‫ﻋﺰاﻟﺪﯾﻦ , ﭘﺪر ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ ﻧﺎﭼﺎر ﺷﺪ ﺑﺎﺗﻔﺎق ﭘﺴﺮ ﺳﯿﺰده ﺳﺎﻟﻪ اش ﺑﻪ اﯾﺮان ﺑﯿﺎﯾﺪ و در شهر ﻗﺰوﯾﻦ ﮐﻪ در آن ﺰﻣﺎن‬ ‫ﭘﺎﯾﺘﺨﺖ ﺷﺎه طهماﺳﺐ ﺻﻔﻮی ﺑﻮد ﺳﮑﻨﯽ ﮔﺰﯾﻨﺪ و ﭼﻮن در آن ﺰﻣﺎن ﺷﺎه طهماﺳﺐ ﺻﻔﻮی ﺷﯿﻌﯿﺎن را ﻣﯿﭙﺬﯾﺮﻓﺖ‬ ‫, ﻣﻘﺪم او را ﮔﺮاﻣﯽ داﺷﺖ و او را ﺗﺤﺖ ﺣﻤﺎﯾﺖ ﺧﻮد ﻗﺮار داد . ﭘﺪر ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ ﮐﻪ ازﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن و ﻣﺤﻘﻘﺎن و‬‫اھﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻮد ﮐﺘﺎب " ﻋﻘﺪالطهماﺳﺒﯽ "را در ھﻤﺎنﺰﻣﺎن ﻧﻮﺷﺖ. ﻣﺪﺗﯽ اﯾﻦ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻗﺰوﯾﻦ ﺑﻮدﻧﺪ و‬‫ھﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺷﺎه ﻋﺒﺎس ﭘﺎﯾﺘﺨﺘﺶ را ﺑﻪ اصفهان ﻣﻨﺘﻘﻞ ﮐﺮد , ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ ﺑﻪ ھﻤﺮاه ﭘﺪرش ﺑﻪ اصفهان رﻓﺘﻨﺪ.‬‬‬‬‬‬
‫ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ ﺑﺎ ﺳﻌﯽ و ﻣﺠﺎھﺪت ﺑﺴﯿﺎر در ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﻣﺪام ﺗﻌﻠﯿﻢ ﻣﯿﮕﺮﻓﺖ . ﻋﺮﺑﯽ و ﺗﻔﺴﯿﺮ و ﺣﺪﯾﺚ را در ﻧﺰد‬ ‫ﭘﺪر ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺖ و ﺣﮑﻤﺖ و ﮐﻼم و ﻗﺴﻤﺘﯽ از ﻋﻠﻮم ﻣﻨﻘﻮل را از ﻣﻼ ﻋﺒﺪاﷲ ﯾﺰدی ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺘﺎب "ﺣﺎﺷﯿﻪ در ﻣﻨﻄﻖ‬‫" و رﯾﺎﺿﯽ را از ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻓﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﺎﺋﯿﻨﯽ در مشهد ﻣﻘﺪس اﻣﻮﺧﺖ . وی در ﺟﻮاﻧﯽ ﺑﻪ ﺳﯿﺮ و ﺳﯿﺎﺣﺖ‬‫ﭘﺮداﺧﺖ و ﺑﺎ ﻣﺮدم شهرھﺎی اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن , دﻣﺸﻖ , ﻓﻠﺴﻄﯿﻦ و ﻣﺼﺮ درآﻣﯿﺨﺖ و ﺗﻮﺷﻪ ﭘﺮﺑﺎر داﻧﺶ و ﻣﻌﺮﻓﺖ را از‬ ‫ﺧﺮﻣﻦ ھﺮ ﻗﻮم و ﻣﻠﯿﺖ و ﻗﺒﯿﻠﻪ ای ﺑﺮداﺷﺖ . ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ در ﺳﺎل 984 ھﺠﺮی ﻗﻤﺮی ﺑﺮای ﺣﺞ ﺑﻪ ﻣﮑﻪ ﺳﻔﺮ‬‫ﮐﺮد و درﺳﺎل 992 ﺳﻔﺮ دوم ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺣﺠﺎز آﻏﺎز ﻧﻤﻮد و ﺳﭙﺲ در ﺳﺎل 1008(ه .ق) ﺑﻪ ھﻤﺮاه ﺷﺎه ﻋﺒﺎس‬ ‫ﺻﻔﻮی ﺑﺎ ﭘﺎی ﭘﯿﺎده و ﺑﺪون اﻧﮑﻪ ﺳﻮار ﺑﺮ ﻣﺮﮐﺒﯽ ﺷﻮد ﻋﺎزم مشهد ﻣﻘﺪس ﮔﺮدﯾﺪ. ھﻮش و ذﮐﺎوت و اﻃﻼﻋﺎت‬ ‫ﻋﻤﯿﻖ او کم کم ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ داﻧﺸﻤﻨﺪان و ﻋﻠﻤﺎی وﻗﺖ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ روز ﺑﻪ روز ﺑﻪ شهرﺗﺶ اﻓﺰوده ﺷﺪ ,‬ ‫ﺑﻄﻮرﯾﮑﻪ فقیهی ﺑﻨﺎم ﺷﯿﺦ ﻣﻨﺸﺎر ﮐﻪ ﺷﯿﺦ اﻻﺳﻼم وﻗﺖ ﺑﻮد او را ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺸﯿﻨﯽ ﺧﻮد اﻧﺘﺨﺎب و دﺧﺘﺮش را ﺑﻪ‬ ‫ﻋﻘﺪ ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ درآورد و ﭘﺲ از در ﮔﺬﺷﺖ ﺷﯿﺦ ﻣﻨﺸﺎر ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺸﯿﻨﯽ او ﻣﻨﺼﻮب ﮔﺮدﯾﺪ . ﺷﯿﺦ‬ ‫بهاﺋﯽ , ﺣﮑﯿﻢ ﻋﺎرف , ﻓﻘﯿﻪ , ادﯾﺐ , رﯾﺎﺿﯿﺪان و مهندﺳﯽ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺑﻮد و ﭼﻮن از ﻗﺪرت ﺳﺨﻨﻮری بهره ﮐﺎﻓﯽ‬ ‫داﺷﺖ در ﻣﺤﺎﻓﻞ و ﻣﺠﺎﻟﺲ ادﺑﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﻋﻠﻤﯽ ﻃﺮﻓﺪاران زﯾﺎدی را ﮐﺴﺐ ﮐﺮد ﺗﺎ آﻧﺠﺎﺋﯿﮑﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت و ﻣﺤﺒﻮﺑﯿﺘﺶ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم وزارت ﻣﻨﺼﻮب ﺷﺪ .‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺷﺎھﮑﺎر ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ ﺗﻘﺴﯿﻢ آب زاﯾﻨﺪه رود‬‬
‫ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﮐﺎر ﺟﺎﻟﺐ او ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺻﺤﯿﺢ و ﻃﺮﯾﻘﻪ مهندﺳﯽ آب زاﯾﻨﺪه رود ﺑﻪ ﻣﺤﻠﻪ ھﺎ و ﺑﺎﻏﺎت شهر اصفهان ﺑﻮد ,‬ ‫او ﺑﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ دﻗﯿﻖ و ﺑﺪﺳﺖ آوردن آﻣﺎر ﺑﺎرﻧﺪﮔﯽ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ اصفهان , ﺣﻮﻣﻪ و ﮐﻮھﺴﺘﺎنهای اﻃﺮاف و‬‫ھﻤﭽﻨﯿﻦ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ زاﯾﻨﺪه‬ ‫رود , ﻃﺮح دﻗﯿﻖ نهرھﺎ و‬ ‫ﺷﯿﺐ و مقطع آنها و سهم‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده آب ھﺮ ﺑﺎغ و ﻣﺤﻠﻪ و‬‫ﻣﻨﺰل , ﺑﻪ ﻣﺸﮕﻞ و اﺧﺘﻼف‬‫ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺳﺎﻟﻪ اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﺎﯾﺎن‬‫ داد . اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺎ ﻗﺒﻞ از‬‫ﺗﻘﺴﯿﻢ آب ھﻤﯿﺸﻪ در ﺣﺎل‬ ‫ﻧﺰاع و ﺟﻨﮓ و ﺧﻮﻧﺮﯾﺰی ﻗﺒﯿﻠﻪ‬ ‫ای ﺑﺮای ﺗﻘﺴﯿﻢ اب ﺑﻮد و ﺑﺎ‬‫اﯾﻦ ﮐﺎر ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ اﯾﻦ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﺎری ﺑﺮای ھﻤﯿﺸﻪ ﻓﯿﺼﻠﻪ‬ ‫ﭘﯿﺪا ﮐﺮد . ﺑﺮ اﺳﺎس اﯾﻦ‬ ‫رﺳﺎﻟﻪ ﯾﺎ آﺋﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﮐﻪ اﻣﺮوزه‬ ‫ﺑﻪ آن دﻓﺘﺮﭼﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﯽ‬ ‫ﻣﯿﮕﻮﯾﻨﺪ , ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی و‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از آب زاﯾﻨﺪه‬ ‫رود ﻗﺎﻧﻮﻧﻤﻨﺪ ﺷﺪ و ھﻨﻮز ﺑﺮ‬ ‫ﻣﺒﻨﺎی ھﻤﺎن روﻧﻮﺷﺖ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﻘﺪارآب ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺮﮐﺖ و ﺳﺮﻋﺖ و ﮐﺸﺶ و ﺷﯿﺐ و ﺣﺠﻢ ﻣﻨﺎﻃﻖ زراﻋﯽ و‬‫ﺑﺎﻏﺎت و ﯾﺎ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﻋﺎﻣﻪ ﻣﺮدم ﻣﺸﺨﺺ و ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ اﺳﺖ . ﺟﺎﻟﺒﺘﺮﯾﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ در اﯾﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﻓﺼﻞ ﺳﯿﻼﺑﯽ زاﯾﻨﺪه رود را ﻃﯽ 197 روز اواﯾﻞ آذر ﻣﺎه و ﺳﭙﺲ ﻣﺪت 168 روز ﺑﺮای ﺟﺮﯾﺎن ﻋﺎدی و ﻣﻨﻈﻢ‬  ‫ﺑﺮﺳﯽ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ . ﺟﺎﻟﺒﺘﺮ آﻧﮑﻪ , اﯾﻦ ﻣﺪت زﻣﺎن ﺗﻐﯿﺮات و ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﺮوزه ﺑﺎ آﻣﺎر ﻣﺘﻮﺳﻂ‬ ﻋﻮاﻣﻞ ﺟﻮی اصفهان ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﻮده و اﺻﺎﻟﺖ ﺧﻮد را ﺣﻔﻆ ﮐﺮده اﺳﺖ. ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ ﻃﺮز ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﺟﺮﯾﺎن آب‬ ‫زاﯾﻨﺪه رود را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺧﯿﻠﯽ دﻗﯿﻖ ﺑﻪ 33 سهم ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ھﺮ سهم ﻣﻌﺎدل ۵ﺷﺒﺎﻧﻪ روز‬‫ﻗﺴﻤﺘﯽ از آب رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ آب ﻣﻮﺟﻮد در رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ھﺮ ﻣﺤﻠﻪ ﺳﺮازﯾﺮ ﺷﻮد ﮐﻪ اﻣﺮوزه ﺑﺎ ﻧﺼﺐ ‫دﺳﺘﮕﺎه ھﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آب ﺳﻨﺞ ھﺎ در ﻧﻘﺎط زاﯾﻨﺪه رود ﺑﻪ ھﻤﺎن ﻧﺘﯿﺠﻪ رﺳﯿﺪه اﻧﺪ ﮐﻪ او در 240 ﺳﺎل ﻗﺒﻞ رﺳﯿﺪه‬ ‫ﺑﻮد.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‫ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺴﺠﺪ چهار ﺑﺎغ ﺑﻪ روی ﻟﺠﻨﺰار‬‬
‫ﮐﺎر مهم دﯾﮕﺮ ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ ﺑﻨﺎی ﻣﺴﺠﺪ مشهور چهار ﺑﺎغ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻮن در ﻣﺴﯿﺮ ﯾﮑﯽ از ﮐﺎﻧﺎلهای آب زاﯾﻨﺪه‬  ‫رود ﻗﺮار داﺷﺖ و اﻣﮑﺎن ﭘﯽ رﯾﺰی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻋﻈﯿﻢ و ﺳﻨﮕﯽ ان ﻣﻮاﺟﻪ ﺑﺎ اﺷﮑﺎل ﻣﯿﮕﺮدﯾﺪ و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺬﮐﻮرھﻢ نمی ﺘﻮاﻧﺴﺖ روی ﺳﻄﺢ ﻣﺮداب و ﻟﺠﻦ ھﺎی ﻣﻮﺟﻮد در اﻃﺮاف ان ﻗﺮار ﮔﯿﺮد و اﻣﮑﺎن ھﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﻄﺮ ﺑﺮای‬  ‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﻋﻠﯽ اﻟﺨﺼﻮص ﺑﺮای دﯾﻮارھﺎی ﺟﺎﻧﺒﯽ ﮔﻨﺒﺪ و ﻣﻨﺎره ھﺎ وﺟﻮد داﺷﺖ  (اﯾﻦ ﮐﺎﻧﺎل ھﻨﻮز از وﺳﻂ‬  ‫ﻣﺪرﺳﻪ چهارﺑﺎغ اصفهان ﻋﺒﻮر ﻣﯿﮑﻨﺪ )دﺳﺖ ﺑﻪ ﯾﮏ‬  ‫اﺑﺘﮑﺎر زد. ﺷﯿﺦ ﺑﺮای اﺟﺮای ﺻﺤﯿﺢ اﯾﻦ ﮐﺎر پیشنهاد‬  ‫ﮐﺮد ﮐﻪ ﻧﺨﺴﺖ ﻣﻘﺪار زﯾﺎدی ذﻏﺎل ﭼﻮب ﺑﻪ ﺿﺨﺎﻣﺖ ٢‬ ‫ﻣﺘﺮ در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﭘﯽ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﮔﺮدد و ﭘﺲ از‬ ‫ﮐﻮﺑﯿﺪن زﻏﺎل در ﮐﻒ ﭘﯽ ھﺎ روی اﻧﺮا ﺑﺎ ﺳﺎروج و ﺷﻔﺘﻪ‬  ‫ﭘﺮ ﮐﺮده و ﭘﯽ ھﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن را روی ﺳﺎروج و ﺷﻔﺘﻪ‬  ‫ﻣﺬﮐﻮر ﺑﻨﺎ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . اﯾﻦ روش ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از اﺳﺘﻔﺎده‬  ‫از زﻏﺎل ﭼﻮب ﺑﺮای ﭘﯽ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنهای روی ﻣﺮداب و ﻟﺠﻦ ‫زار اﺳﺖ ﺑﻌﺪھﺎ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ اروﭘﺎﺋﯿﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﭘﯽ و‬ ‫ﺷﺎﻟﻮده ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنهای ﻋﻈﯿﻢ ﺧﻮد را ﺑﺪﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺳﺎختند‬ ‫وھﻨﻮزھﻢ در ﺑﻌﻀﯽ از ﻧﻘﺎط ﺑﻪ ھﻤﯿﻦ روش ﻋﻤﻞ ﻣﯽ‬  ‫ﮐﻨﻨﺪ . ﻇﻤﻨﺎ" ﭼﻮن ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻼت ﮔﻞ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺴﺠﺪ ﺑﮫ هم‬  ‫در آﻣﯿﺨﺘﻪ و ﺑﺎ ﭘﺎ و ﺳﺎﯾﺮ وﺳﺎﯾﻞ ﺑﺨﻮﺑﯽ ﻣﺨﻠﻮط ﺷﻮد و‬ ‫از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ھﺮ ﭼﻪ ﻣﻼت ﺑﯿﺸﺘﺮ ﭘﺎ ﺑﺨﻮرد ﭼﺴﺒﻨﺪﮔﯽ ﮔﻞ‬  ‫بهتر ﺷﺪه و ﺧﻮب ﻋﻤﻞ ﻣﯿﺎﯾﺪ , از اﯾﻦ ﻟﺤﺎظ ﺑﻪ دﺳﺘﻮر‬  ‫ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ اﺑﺘﮑﺎری ﺑﺮای ھﺮ ﭼﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﭘﺎ زدن ﮔﻞ ھﺎ‬  ‫ﺑﮑﺎر ﺑﺮده ﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﻼت ﺑﻨﺎی ﻣﺴﺠﺪ ھﺮ روز زﯾﺮ ﭘﺎی‬  ‫ﻣﺮدم و ﮐﻮدﮐﺎن اھﻞ اصفهان ﺑﻼوﻗﻔﻪ ﭘﺎ ﺑﺨﻮرد و ﺑﮫ هم‬  ‫ﻣﺨﻠﻮط و آﻣﯿﺨﺘﻪ ﮔﺮدد. اﺑﺘﮑﺎر ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ اﯾﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ‬  ‫دﺳﺘﻮر داد ﮐﻪ ھﺮ روز ﺻﺒﺢ ﭼﻨﺪ ﺳﮑﻪ ﻃﻼ را در ﺧﺎک ﻣﻼت ھﺎ ﺑﺮﯾﺰﻧﺪ و ﺳﭙﺲ ﮔﻞ ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺑﻪ ﻣﺮدم اﻃﻼع‬  ‫دھﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﺎﯾﻨﺪ و ﺳﮑﻪ ھﺎ را ﺑﺮای ﺧﻮد ﺑﯿﺎﺑﻨﺪ. ﻣﺮدم ﮔﺮوه ﮔﺮوه ﮔﻞ ﻣﻼت ھﺎ را از ﺻﺒﺢ ﻟﮕﺪﻣﺎل ﮐﺮده و ﺗﺎ ﻏﺮوب‬  ‫آﻧﺮوز ﺗﻌﺪادی ﺳﮑﻪ ﺑﺮای ﺧﻮد ﻣﯽ ﺟﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺪﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﮔﻞ ﻣﻼت ھﺎ ﮐﺎﻣﻼ ﺑﮫهم آﻣﯿﺨﺘﻪ و ﺑﻪ ﻗﻮل ﻣﻌﻤﺎرھﺎ ﻋﻤﻞ‬  ‫ﻣﯽ اﻣﺪ , ﯾﻌﻨﯽ ھﻤﯿﻦ ﮐﺎری ﮐﻪ اﻣﺮوزه ھﻢ ﺑﺮای ﮔﻞ ﺧﺎک رس ﮐﺎﺷﯽ ﺳﺎزی ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻣﺎﺷﯿﻦ ھﺎی ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ‬ ‫ﻣﺨﻠﻮط ﮐﻦ اﻧﺠﺎم ﻣﯿﮕﯿﺮد.


‫ﮔﺮﻣﺎﺑﻪ ﻣﻌﺮوف ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ‬‬

‫ﻃﺮز ﮐﺎر ﺷﻤﻊ ﺧﻮدﮐﺎر در ﺣﻤﺎم ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ‬‬
  ‫ﭼــﻮن ﻧﻘــﺸﻪ اﺻــﻠﯽ و ﺧــﻂ ﻧﻮﯾــﺴﻨﺪه ﮐﺘــﺎب‬  ‫ﻣﻮﺳﯽ ﺑﻦ ﺷﺎﮐﺮ ﺧﺮاﺳﺎﻧﯽ در دﺳﺘﺮس اﺳﺖ‬  ‫و از اﯾﻦ ﻟﺤﺎظ ﺳﻌﯽ ﺷﺪه ﮐـﻪ اﺻـﺎﻟﺖ ﻧﻘـﺸﻪ‬  ‫اﺻﻠﯽ ﺳﺎزﻧﺪه ﺣﻔﻆ ﺷﻮد و ﺷـﮑﻞ ﺑـﻪ ﻃﺮﯾﻘـﻪ‬  ‫ﺑﺮﺷﯽ ﻣﻘﻄـﻊ و ﯾـﺎ ﭘﺮﺳـﭙﮑﺘﯿﻮ و ﯾـﺎ اﯾﺰوﻣﺘﺮﯾـﮏ‬  ‫ﺗﺮﺳﯿﻢ ﻧﺸﺪه اﺳت( ﯾﻌﻨﯽ ﻧﻘـﺸﻪ ھﻤـﺎﻧﻄﻮر‬  ‫ﺗﺮﺳﯿﻢ ﺷﺪه و ﻣﺜﻞ ﻧﻘﺸﻪ ھﺎی اﻣﺮوزی ﮐﻪ ﺑﻪ‬  ‫ان ﻧﻘﺸﻪ ﮐﺸﯽ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﻣﯿﮕﻮﯾﻨﺪ رﺳﻢ ﻧﺸﺪه)‬‬‬‬‬‬‬‬


 ١ - ﮐﺮه ﻓﻠﺰی "١ " ﮐﻪ ﺑﺎﻻی آن ﺳﺮﭘﯿﭻ اﺳﺖ‬  ‫ﺑـﻪ ﻟﻮﻟـﻪ ﻓﻠـﺰی ﺗﻮﺧـﺎﻟﯽ "٢ " ﮐـﻪ ﯾـﮏ ﺳـﺮ ان‬  ‫ﻓﺘﯿﻠﻪ و انتهای دﯾﮕﺮ آن دﻧـﺪه دار اﺳـﺖ ﻟﺤـﯿﻢ‬  ‫ﺷﺪه اﺳﺖ . ﭼﻮن ﮐـﺮه "١ " ﺗـﻮ ﺧـﺎﻟﯽ اﺳـﺖ‬  ‫روی ﻣــﺎﯾﻊ ﺷــﻨﺎور اﺳــﺖ و اﮔﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﺎﯾﻊ ﺳﻮﺧﺖ‬  ‫ﭘﺎﺋﯿﻦ آﯾﺪ ﺗﻮپ ﻣﺬﮐﻮر ﭘﺎﺋﯿﻦ آﻣﺪه و ﻟﻮﻟﻪ ﻣﻨﺤﻨﯽ‬ ‫درﻣﺴﯿﺮﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﻓﯿﺘﯿﻠﻪ ﺷﻌﻠﻪ‬ ‫ﻣﯿﮕﺮدد .‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‫٢ - ھﻨﮕﺎم ﺣﺮﮐﺖ دﻧﺪه ھﺎ ﺑﻄﺮف (‪(→‬ﭼﺮخ دﻧﺪه ﻗﺮﻣﺰ رﻧﮓ " ۴ " ﺑﻄﺮف ‬(u)ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯿﮑﻨﺪ ‬‬‬
٣ - زﻧﺠﯿﺮ‬" ۵ " ﺑﻄﺮف (←) و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺣﺮﮐﺖ زﻧﺠﯿﺮھﺎ ﺑﻄﺮف (←) اﻧﺠﺎم ﻣﯿﮕﯿﺮد.
۴ - ﻓﻠﻮﺗﺮ و ﯾﺎ ﮔﻮی ﺗﻮﭘﺮ " ۵ " درﯾﭽﻪ " ۶ "‬ ‫را ﮐﻪ ﺳﺮ ورود ﻟﻮﻟﻪ ﺳﻮﺧﺖ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﻣﯿﺒﺮد و ﻣﺎﯾﻊ ﺳﻮﺧﺖ وارد ﻇﺮف و ﯾﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﯿﺸﻮد . در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﺨﺰن ﭘﺮ‬‬‫ﺷﺪه و دوﺑﺎره ﮔﻮی " ١ " ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﻣﯿﺮود و ﺑﺎ اﯾﻦ ﻋﻤﻞ دﻧﺪه " ۴ " ﺑﻄﺮف ﻋﮑﺲ (‪(u‬ﺣﺮﮐﺖ و اﯾﻨﺒﺎر ﮔﻮی " ۵ "‬‬‬ ‫درﯾﭽﻪ را ﻣﯽ ﺑﻨﺪد . در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ درﯾﭽﻪ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﺎزاد ﻣﺎﯾﻊ از ﻟﻮﻟﻪ ﻋـﺼﺎﺋﯽ " ٧ " ﮐـﻪ ارﻓﻠـﻮ اﺳـﺖ ﺑﺨـﺎرج‬‬ ‫رﯾﺨﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺑﺪون اﯾﻨﮑﻪ آﺳﯿﺒﯽ ﺑﻪ ﺳﯿﺴﺘﻢ وارد ﮐﻨﺪ.
۵ – ﺷﻨﺎور " ٨ " ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻓﺸﺎر ﮐﺎﻓﯽ روی ﻣـﺎﯾﻊ‬‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻃﺮﻓﯽ ﺑﺎ اھﺮام ھﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﮔﻮی " ۵ " وﺻﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﮐﻢ و زﯾﺎد ﺷﺪن ﻣﺎﯾﻊ ﺳﻮﺧﺖ ﺑﻪ ﺑﺎز و‬‬ ‫ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪن درﯾﭽﻪ ورودی ﻣﺎﯾﻊ ﮐﻤﮏ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.
۶ - ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﺎﯾﻊ ﺳﻮﺧﺖ , در زﻣﺎن ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ ﺑﻪ وﺳـﯿﻠﻪ ﯾـﮏ‬‬ ‫ﻟﻮﻟﻪ زﯾﺮ زﻣﯿﻨﯽ ﺑﻪ ﻋﺼﺎر ﺧﺎﻧﻪ ﺟﻨﺐ ﺣﻤﺎم وﺻﻞ ﺷﺪه ﺑﻮد و ﺑﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ روﻏﻦ ھـﺎی ﮐﺮﭼـﮏ و ﮐﻨﺠـﺪ و روﻏـﻦ ھـﺎی‬‬ ‫ﺳﻮﺧﺘﯽ دﯾﮕﺮ ﮐﻪ در ﻣﺤﻞ ﻣﺬﮐﻮر روﻏﻦ ﮐﺸﯽ ﻣﯽ ﺷﺪه ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﯿﮕﺮدﯾﺪ . روی ﺷﻤﻊ ﻣﺬﮐﻮر ﻇﺮف ﻟﮑـﻦ ﻣـﺴﯽ‬‬ ‫ﺑﻮده ﮐﻪ ﺣﺠﻢ آﺑﯽ را ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ٣ و ﯾﺎ ۴ ﺳـﻄﻞ ﮐﻨﺠـﺎﯾﺶ داﺷـﺘﻪ و ﻣﺮﺗﺒـﺎ در ﺷـﺒﺎﻧﻪ روز ﮔـﺮم ﺑـﻮده و آب آن ﺑـﺮای‬‬ ‫ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ از ﺷﺴﺘﺸﻮ ﻓﺮاﻏﺖ ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﺳﺮﺑﯿﻨﻪ ﺣﻤﺎم ﻗﺴﻤﺖ ﺧﺮوﺟﯽ ﻧﺰدﯾﮏ در ﮐﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﺟﺎﺳﺎزی ﮐﺮده‬‬ ‫ﺑﻮدﻧﺪ. دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺬﮐﻮر را ﺣﺪود اواﺧﺮ ﺣﮑﻮﻣﺖ زﻧﺪﯾﻪ از زﯾﺮ زﻣﯿﻦ ﺑﯿﺮون آوردﻧﺪ و ﺑﻪ ﺧﺎرج از اﯾﺮان ﻣﻨﺘﻘـﻞ ﮐﺮدﻧـﺪ .‬‬
‫اﯾﻦ اﻃﻼﻋﺎت از ﻧﺴﺨﻪ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد ﮐﺘﺎب " اﻟﺤﺒﻞ " ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﺳﻪ ﻧﺴﺨﻪ اﺳﺖ در ﻟﻨﺪن , ﺑـﺮﻟﯿﻦ و در‬‬ ‫ﺗﺮﮐﯿﻪ اﺳﺖ اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪه اﺳﺖ . ( اﮔﺮ دﻗﺖ ﮐﺮده ﺑﺎﺷﯿﺪ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﮐﺎر اﯾﻦ دﺳﺘﮕﺎه ﺷﺒﺒﯿﻪ آﺑﮕﺮﻣﮑﻦ ھـﺎی ﮔـﺎزی‬‬ ‫دﯾﻮاری ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ ﮐﻪ آب را ﺳﺮﯾﻊ ﮔﺮم ﻣﯿﮑﻨﺪ).


‫ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮی‬‬
‫ﯾﮑﯽ دﯾﮕﺮ از ﮐﺎرھﺎی ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ اﯾﻦ اﺳﺘﺎد ﺑﺰرگ در ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺣﺴﺎب و رﯾﺎﺿﯽ , ﻧﮑﺘﻪ ﺟﺎﻟﺒﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﮐﺘـﺎب "‬‬ ‫ﺧﻼﺻﻪ اﻟﺤﺴﺎب " او آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺑﺤﺚ درﺑﺎره اﻋﺪاد ﻣﺰدوج ( اﻋﺪاد زوج ) و ﯾﺎ ﺑﺎی ﻧﺎری  2-4-8-16-32-64-128-256-512-1024 اﺳﺖ . ﮐﻪ ﻋﺪد 2 ﺟﺬر , و 4 را ﻣﺎل, و 8 را ﮐﻌـﺐ در ﻧﺘﯿﺠـﻪ ﻣـﺎل‬‬‫اﻟﻤﺎل = 16 و ﻣﺎل اﻟﮑﻌﺐ = 32 ﮐﻌﺐ اﻟﮑﻌﺐ= 64  ﻣﺎل اﻟﻤﺎل اﻟﮑﻌﺐ = 128 ﻣـﺎل اﻟﮑﻌـﺐ اﻟﮑﻌـﺐ = 256 ﮐﻌـﺐ‬‬ ‫اﻟﮑﻌﺐ اﻟﮑﺐ = 512 ﻣﺎل اﻟﻤﺎل ﮐﻌﺐ اﻟﮑﻌﺐ = 1024 اﻧﺘﺨﺎب ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﺳﭙﺲ روی ﻋﺪد 1024 ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﺪه و آﻧﺮا‬‬ ‫ﺑﻨﺎم "ام " ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺎدر ﺑﮑﺎر ﺑﺮده ﮐﻪ اﻣﺮوز در ﯾﮏ ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮ ھﻢ ﺑﻪ ھﻤﯿﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺣﺴﺎب ﻣﯿﺸﻮد , ﺑﺎ اﯾﻦ ﺗﻔﺎوت ﮐـﻪ‬‬ ‫ﺑﺠﺎی ﮐﻠﻤﻪ " ام " آﻧﺮا ﯾﮏ " ﺑﺎﯾﺖ" ﯾﺎ "ﺑﯿﺖ " ﻣﯿﮕﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ اﻏﻠﺐ ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮھﺎ ﺗﺎ 8 ﺑﯿـﺖ مجهز ھـﺴﺘﻨﺪ ( اﻟﺒﺘـﻪ ﺑـﻪ‬‬ ‫ﺗﺎرﯾﺦ ﻧﮕﺎرش اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد . 1361 ش ) ﯾﻌﻨﯽ ﺗـﺎ 8 ﺑـﺎر ﻋـﺪد 1024 را ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣـﯽ ﮐﻨﻨـﺪ . ﻣﻌﻤـﻮﻻ‬‬  ‫ﺣﺎﻓﻈﻪ ﯾﮏ ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮ ﺑﺎ ﺑﮑﺎر ﺑﺮدن"‪"K‬ ﺣﺴﺎب ﻣﯿﺸﻮد ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﮐﯿﻠﻮﺑﯿﺖ و ﯾﺎ ھﻤﺎن ﻋﺪد " ام " ﺷﯿﺦ بهاﺋﯽ اﺳﺖ‬‬‬ ‫ﮐﻪ ﻣﺎل اﻟﻤﺎل ﮐﻌﺐ اﻟﮑﻌﺐ و ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 1024 اﺳﺖ ﮐﻪ جهان رﯾﺎﺿﯽ از آن ﺑﺨﻮﺑﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮده و ﻣﺎ از آن ﺑﮑﻠﯽ‬‬ ‫ﺑﯽ اﻃﻼع ﺑﻮدﯾﻢ .‬‬


منبع:
اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﮋوھﺸﮕﺮ ﺑﺰرگ ﮐﺸﻮر اﻗﺎی مهندس ﺳﺮﻓﺮاز ﻏﺰﻧﯽ تهیه ﺷﺪه و در ﻣﺎھﻨﺎﻣﻪ داﻧﺸﻤﻨﺪ ﺑﻪ‬‬ ‫ﺗﺎرﯾﺦ آﺑﺎن 1361ﺑﭽﺎپ رﺳﯿﺪه است.